Archiwum i biblioteka w Wojtkuszkach

Archiwum i biblioteka rodu Kossakowskich w Wojtkuszkach

 

W 1764 roku Michał Kossakowski zakupił od swojego krewnego Michała Skorulskiego Wojtkuszki. Pałac z przyległymi ziemiami stał się siedzibą rodową, gdzie przez następne lata gromadzone były archiwalia roku Kossakowskich oraz rodzin spokrewnionych. Ponadto Michał razem z Barbarą z Zyberków stworzył podwaliny pod przyszłą bibliotekę wojtkuską, która w swoim apogeum liczyła ponad 12,5 tys. woluminów. Obecnie prowadzone badania w Litewskiej Bibliotece Narodowej w Wilnie zidentyfikowały ponad 2 tys. książek sygnowanych exlibrisem biblioteki wojtkuskiej, czyniąc z niej unikalny, największy zachowany księgozbiór dworski na Litwie, znacznie przewyższający woluminy przypisywane Ogińskim, Tyszkiewiczom czy Radziwiłłom. W prywatnej kolekcji Kossakowskich znajdowały się dzieła nabywane nie tylko w Polsce, ale  w całej Europie  – we Francji, Anglii i Rosji. Biblioteka, podzielona na 16 działów – zawierała oryginalne wydania dzieł ks. Piotra Skargi, Fredry, Ignacego Kraszewskiego, Adama Naruszewicza, a także Machiavellego, Woltera, Alfreda de Vigny, Viktora Hugo, Byrona, Balzaca, Bodina, Alfreda Dumasa i wielu innych znanych pisarzy, filozofów i poetów. Równolegle z kształtującą się biblioteką powstawało rodzinne archiwum W archiwum Kossakowscy przechowywali wiele dokumentów związanych z historią Polski i Litwy m.in. konfederacji targowickiej, heroldii Królestwa Polskiego, organizacji kościoła Św. Stanisława w Rzymie, list Napoleona Bonaparte, wspomnienia rodzinne oraz rodzin spokrewnionych, jak również bogatą korespondencję z Radziwiłłami, Potockimi, Czartoryskimi, Chodkiewiczami, polskimi królami, carami Rosji, a także ze znamienitymi postaciami ówczesnej Europy m.in. Balzakiem. Archiwum Wojtkuskie oraz biblioteka przetrwały do 1905 roku, do śmierci Stanisława Kazimierza. Lata I i II wojny światowej przyniosły utratę majątków oraz zgromadzonych w nich dokumentów. Dzięki staraniom państwa litewskiego i zabezpieczeniu spuścizny Kossakowskich, zbiory te można dziś podziwiać w instytucjach litewskich – Litewskiej Bibliotece Narodowej w Wilnie, Bibliotece Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich i Litewskim Państwowym Archiwum Historycznym.   
Aktualności